حسين قرچانلو

555

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

393 ق / 1003 م عبد الملك ، فرزند منصور بن ابى عامر ، به برشلونه رفت و عيد فطر را در حوالى آنجا برگزار كرد ؛ « 1 » ولى موفق به گرفتن شهر نشد . برشلونه از اين زمان به بعد زير نفوذ خاندان كنت رمون برنگر درآمد . در 504 ق / 1111 م مرابطين چند بار به اراضى برشلونه تاختند . در 508 ق / 1114 م ابن الحاج ، فرمانده سپاه مرابطين ، به سوى برشلونه حركت كرد ، ولى در راه كشته شد و مسلمانان شكست خوردند . سپس ، ابو بكر بن ابراهيم بن تافلوت ، شوهر خواهر عبد المؤمن رئيس مرابطين ، به برشلونه تاخت و شهر را بيست روز محاصره كرد ، ولى به فتح آن موفق نشد . « 2 » ادريسى مقارن با حملات مرابطين به برشلونه در وصف آنجا مىنويسد : اين شهر در ساحل درياست و لنگرگاهى به نام ترش دارد و كشتيها جز با شناسايى به آن بندر وارد نمىشوند . شهر ، بارويى بلند و حومه‌اى وسيع دارد . راه ورود به شهر و خروج از آن ، دروازه‌اى است به نام هيكل الزاهره كه آن را به زبان رومى « برينيو » خوانند . شاه فرنگان در برشلونه كه پايتخت ايشان نيز هست ، زندگى مىكند . آنان كشتيهاى فراوان براى سفر و جنگ و شوكت و جلال بسيار دارند . شهرهاى ناحيه برشلونه گندم و حبوبات و عسل فراوان دارند . « 3 » ابو الفداء در نيمهء اول قرن هشتم هجرى مىنويسد : برشلونه نزديك اندلس و طرطوشه است . ما آن را به اندلس پيوستيم ، به سبب نزديك بودنش و الّا خارج از اندلس است . برشلونه پايتخت يكى از پادشاهان فرنگ به نام برشلونى است . اين شهر به دست مسلمانان فتح شد ، ولى كفّار آن را بازپس گرفتند . « 4 » ولايت پنجم اندلس چون فتوحات اسلامى در ناحيهء شمالى اندلس گسترش و تا دامنه‌هاى شمالى پيرنه امتداد يافت ، شهرهاى چندى به تصرف مسلمانان درآمد كه مهمترين آنها عبارت بودند

--> ( 1 ) . همان ؛ ج 3 ، ص 7 - 8 و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 603 - 604 . ( 2 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 3 ، ص 69 و 83 - 84 . ( 3 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 2 ، ص 734 و روض المعطار ؛ ص 86 . ( 4 ) . تقويم البلدان ؛ ص 221 .